Hvernig á að bjóða í opinber útboð á Íslandi.

Ísland í hnotskurn

Hvar útboð birtast

• utbodsvefur.is. Öll innkaup yfir innlendum viðmiðunarfjárhæðum eða EES-viðmiðunarfjárhæðum skal auglýsa á utbodsvefur.is. Fjársýslan rekur vefinn, sem birtir opinber útboð á Íslandi á einum stað og vísar á rafrænt útboðskerfi hvers kaupanda.
• TED fyrst. Auglýsingar yfir EES-viðmiðunarfjárhæðum fara á TED og má ekki birta fyrst á Íslandi, nema staðfesting á birtingu berist ekki innan 2 daga.
• Hverjir kaupa.
  • Fjársýsla ríkisins er miðlægur innkaupaaðili ríkisins. Hún annast útboð fyrir ríkisaðila í A1- og A2-hluta, og aðrir opinberir aðilar geta gerst aðilar að rammasamningum hennar.
  • Handhafar útboðsheimildar annast innkaup á sínu sviði: Framkvæmdasýslan – Ríkiseignir (byggingar og verk), Vegagerðin (samgöngur), Landspítali (heilbrigðismál) og, frá ágúst 2026, Sjúkratryggingar Íslands (heilbrigðisþjónusta).
  • Sveitarfélög geta annast eigin innkaup, nýtt utanaðkomandi þjónustuaðila eða leitað aðstoðar Fjársýslunnar.
• Hvar þú skilar tilboði. Fjársýslan notar TendSign (Mercell). Af 364 íslenskum útboðsauglýsingum á TED árið 2026 (til 5. október) vísuðu 202 á tendsign.com og 50 á in-tendhost.co.uk; aðrar notuðu eigin vefgáttir kaupenda, til dæmis Reykjavíkurborgar, Isavia og RARIK. Athugaðu alltaf auglýsinguna.
• Umsvifamestu kaupendur á TED árið 2026: Fjársýsla ríkisins (52 auglýsingar), Vegagerðin (43), NLSH ohf. (32) og Landsvirkjun (32).

Viðmiðunarfjárhæðir og innkaupaferli

Fjárhæðir eru í íslenskum krónum (kr.), án virðisaukaskatts, og hafa gilt frá 19. maí 2026. Það er óvenjulegt að fyrir vöru og þjónustu eru innlendu viðmiðunarfjárhæðirnar og EES-viðmiðunarfjárhæðirnar þær sömu.

• Undir innlendum viðmiðunarfjárhæðum er formleg auglýsing ekki skylda, en kaupendur skulu bera saman eins marga birgja og kostur er, að jafnaði með rafrænum hætti.
• Skipting í hluta. Verðmæti allra hluta er lagt saman. Hluta undir 11.804.000 kr. (vara og þjónusta) eða 147.552.000 kr. (verk) má gera samning um án útboðs, upp að 20% af heildarverðmætinu.
• Innkaupaferli eru meðal annars almennt útboð, lokað útboð, samkeppnisútboð með viðræðum, samkeppnisviðræður og nýsköpunarsamstarf, auk rammasamninga og gagnvirkra innkaupakerfa.
• Frestir í almennu útboði, í almanaksdögum frá deginum eftir birtingu auglýsingar:
  • Innlend útboð: að minnsta kosti 15 dagar, eða 10 með rafrænum skilum. Lágmark í brýnum tilvikum: 7.
  • EES-útboð: að minnsta kosti 35 dagar, eða 30 með rafrænum skilum. Lágmark í brýnum tilvikum: 15.
• Lokað útboð. Frestur til að óska eftir þátttöku er að minnsta kosti 15 dagar innanlands og 30 á EES-stigi. Frestur til að skila tilboðum er síðan að minnsta kosti 10 dagar innanlands og 30 á EES-stigi (25 með rafrænum skilum). Að minnsta kosti 5 þátttakendum er boðið að taka þátt.
• Fyrirspurnir. Svör skulu veitt eigi síðar en 6 dögum fyrir lok tilboðsfrests, annars er fresturinn framlengdur.

Hverjir geta boðið

• Engin þjóðernishindrun. Kaupendum er óheimilt að mismuna á grundvelli þjóðernis.
• Fyrirtæki innan EES og EFTA byggja rétt sinn á EES-samningnum. Kaupendur skulu taka gilda skráningu á opinberum skrám, eða vottun, í öðrum EES- og EFTA-ríkjum sem sönnun um hæfi.
• Samningsaðilar. Ísland er aðili að GPA-samningi WTO (GPA 2012 frá 2014).
• Aðrir. Við gátum ekki staðfest hvort birgjar utan bæði EES og GPA eigi réttindi sem unnt er að framfylgja, eða hvort alþjóðlegi innkaupagerningur ESB (IPI) gildi á Íslandi.
• Ekkert heimaforskot. Við fundum ekkert verðforskot fyrir innlenda bjóðendur í lögunum. Kaupandi getur krafist þess að verk sé unnið á tilteknum stað ef það er rökstutt.
• Útilokunarástæður. Endanlegir dómar fyrir brot á borð við spillingu, svik eða peningaþvætti, og endanlegar niðurstöður um ógreidda skatta eða lífeyrisiðgjöld, metið samkvæmt lögum heimalands þíns.
• Fjárhagsstaða. Krafa um lágmarksveltu má ekki vera hærri en 2 sinnum áætlað verðmæti samnings, nema í rökstuddum tilvikum.
• Sönnun á hæfi.
  • ESPD. Evrópska samræmda útboðsgagnið (ESPD) er eigin yfirlýsing sem getur komið í stað vottorða við tilboðsskil og má nota aftur.
  • Vottorð. Íslensk fyrirtæki eru að jafnaði beðin um staðfestingu á skuldleysi við Skattinn, staðfestingu á greiðslu í lífeyrissjóð og vottorð úr fyrirtækjaskrá. Erlend fyrirtæki leggja fram sambærileg gögn frá heimalandi sínu.
• Tungumál. Í hverju útboði kemur fram á hvaða tungumálum má skila tilboði. Árið 2026 heimiluðu 299 af 364 íslenskum auglýsingum á TED (82%) ensku. Bandaríska viðskiptaráðuneytið bendir á að gögn séu ekki alltaf á ensku og að frestir geti verið stuttir ef þýða þarf.
• Keðjuábyrgð. Aðalverktakar bera ábyrgð á launum, kjörum og tryggingum starfsmanna undirverktaka og starfsmannaleigna, og frá 2024 geta þeir óskað eftir launaseðlum og tímaskýrslum.

Hvert skjal, skref fyrir skref. Hver gefur út hvert vottorð, hver getur aflað þess fyrir þig, hvað það kostar og hve lengi það gildir: Öll skref að tilboði á Íslandi.

Tilboðsgerð, skref fyrir skref

1. Finndu útboð á utbodsvefur.is, eða á TED fyrir samninga yfir EES-viðmiðunarfjárhæðum.
2. Finndu út hvaða rafræna útboðskerfi kaupandinn notar út frá auglýsingunni.
3. Skráðu þig á TendSign ef útboðið fer þar fram. Skráningarformið tekur við öllum löndum og biður um skráningarnúmer fyrirtækis, nafn og heimilisfang. Það virkar á ensku, og meðal gjaldmiðla eru EUR, USD, GBP og ISK.
4. Sæktu útboðsgögnin. Kaupendur skulu veita óheftan og gjaldfrjálsan rafrænan aðgang að gögnunum frá birtingu auglýsingar.
5. Athugaðu tungumálaákvæðið og tilboðsfrestinn.
6. Sendu fyrirspurnir í gegnum kerfið áður en fyrirspurnafrestur rennur út. Svörin eru birt öllum bjóðendum.
7. Undirbúðu ESPD og sönnunargögnin. Hafðu vottorð um skatta og almannatryggingar frá heimalandinu tilbúin, því sá sem fær samninginn þarf að sýna fram á þau.
8. Skilaðu tilboði rafrænt fyrir lok frests. Þú getur breytt tilboði eða dregið það til baka fram að opnun. Tilboðum sem berast of seint er hafnað.
9. Fylgstu með tilkynningu um val tilboðs og biðtíma: 5 dagar yfir innlendum viðmiðunarfjárhæðum, 10 dagar yfir EES-viðmiðunarfjárhæðum. Bjóðendur sem ekki urðu fyrir valinu geta óskað eftir rökstuðningi; samkvæmt leiðbeiningum á island.is innan 14 daga.
10. Undirritaðu. Skriflegt samþykki innan gildistíma tilboðs stofnar bindandi samning.
11. Sendu rafræna reikninga á sniði EN 16931, eins og það er innleitt á Íslandi með TS 236:2017.

Tryggingar og greiðslur

• Ekkert lögbundið hlutfall. Við fundum ekkert hlutfall fyrir tilboðstryggingu eða verktryggingu í lögunum. Í útboðsgögnum skal koma fram hvaða greiðsluskilmálar og tryggingar gilda.
• Ákveðið í hverju útboði. Af 364 íslenskum útboðsauglýsingum á TED árið 2026 kröfðust 34 tryggingar, 57 sögðu enga þörf á henni og 273 tilgreindu það ekki.
• Verk. Í íslenskum verksamningum er algengt að nota staðalinn ÍST 30 um almenna útboðs- og samningsskilmála. Við gátum ekki staðfest hvaða fjárhæð verktryggingar hann kveður á um; athugaðu útboðsgögnin.
• Greiðslur. Við gátum ekki staðfest lögbundna greiðslufresti eða reglur um dráttarvexti hjá opinberum kaupendum. Athugaðu samninginn.
• Rafrænir reikningar. Opinberir kaupendur skulu taka við rafrænum reikningum samkvæmt EN 16931 (íslensk tækniforskrift TS 236:2017).

Hvernig tilboð eru metin

• Hagkvæmasta tilboðið. Kaupandinn velur fjárhagslega hagkvæmasta tilboðið á einum af þremur grundvöllum: lægsta verð, lægsti kostnaður (til dæmis vistferilskostnaður) eða besta hlutfall verðs og gæða.
• Gæðaviðmið geta tekið til tæknilegra kosta, félagslegra, umhverfislegra og nýskapandi eiginleika, hæfni starfsfólks, þjónustu eftir sölu og afhendingartíma. Kaupandi getur einnig fastsett verðið og látið keppa eingöngu um gæði.
• Birt vægi. Vægi valforsendna skal koma fram í útboðsgögnum, eða forsendunum raðað eftir mikilvægi þar sem ekki er unnt að gefa þeim vægi. Fyrir valinu verður tilboð sem uppfyllir allar lágmarkskröfur og fær flest stig.
• Yfir kostnaðaráætlun. Tilboð sem er hærra en fyrirfram ákveðin kostnaðaráætlun kaupanda er óaðgengilegt, nema kaupandinn hafi áskilið sér rétt til að taka því.
• Höfnun allra tilboða. Frá 2019 mega kaupendur hafna öllum tilboðum á málefnalegum forsendum.
• Engin forgangsréttindi. Við fundum ekkert verðforskot fyrir innlend fyrirtæki eða lítil og meðalstór fyrirtæki; mat fer eingöngu eftir birtum valforsendum.

Kæra á ákvörðun

• Hvert. Kærunefnd útboðsmála er sjálfstæð nefnd skipuð 3 mönnum. Úrskurðum hennar verður ekki skotið til annarra stjórnvalda.
• Frestir. 20 dagar frá því að þú vissir eða máttir vita um ákvörðunina. Kröfur um að samningur verði lýstur óvirkur: 30 dagar, og aldrei meira en 6 mánuðir frá gerð samnings.
• Gjald. 210.000 kr. fyrir hverja kæru, sem má greiða erlendis frá með IBAN; kærur má senda með tölvupósti. Gjaldið getur fylgt verðlagi frá 2026, en við fundum enga breytingu.
• Umfang. Frá 2024 fjallar nefndin aðeins um þau atriði sem koma fram í kærunni, svo tilgreindu allar kæruástæður.
• Sjálfkrafa stöðvun. Kæra á ákvörðun um val tilboðs sem berst innan biðtíma kemur í veg fyrir að samningur sé undirritaður þar til nefndin hefur úrskurðað.
• Stöðvun að kröfu. Að öðrum kosti þarftu að sýna fram á verulegar líkur á broti.
• Afgreiðslutími. Úrskurður skal liggja fyrir innan 1 mánaðar frá lokaathugasemdum kæranda.
• Úrræði. Nefndin getur fellt ákvarðanir úr gildi, mælt fyrir um nýtt útboð, lýst samning yfir EES-viðmiðunarfjárhæðum óvirkan, látið í ljós álit á skaðabótaskyldu (en ekki fjárhæð bóta) og lagt á dagsektir allt að 500.000 kr. Að öðrum kosti stendur undirritaður samningur jafnvel þótt val tilboðs hafi verið ólögmætt.
• Dómstólar. Mál til ógildingar á úrskurði nefndarinnar skal höfða innan 6 mánaða frá því að kunnugt varð um hann.

Hvað breyttist 2025–2026

• 2024 (skiptir enn máli):
  • Júní: breytingalög felldu Ríkiskaup brott úr lögunum, samræmdu innlenda viðmiðunarfjárhæð fyrir vöru og þjónustu við EES-fjárhæðina og hækkuðu kærugjaldið úr 150.000 kr. í 210.000 kr.
  • 1. ágúst: Fjársýsla ríkisins varð miðlægur innkaupaaðili og tók við verkefnum og starfsfólki Ríkiskaupa.
• 4. janúar 2025: nýjar viðmiðunarfjárhæðir, meðal annars 20.866.000 kr. (vara og þjónusta ríkisins) og 58.543.000 kr. (innlend verk).
• 1. janúar 2026: heimilt varð að láta kærugjaldið fylgja verðlagi. Við fundum enga breytingu.
• 26. mars 2026: Fjársýslan birti áætlun sína fyrir 2026 um útboð miðlægra rammasamninga.
• 19. maí 2026: nýjar viðmiðunarfjárhæðir tóku gildi. Innlend viðmiðunarfjárhæð vegna verka hækkaði í 75.800.000 kr.
• 21. ágúst 2026: með reglugerð nr. 906/2026 var útboðsheimild Landspítala víkkuð og Sjúkratryggingum Íslands bætt við.
• Lögin sjálf: við fundum engar breytingar á þeim 2025–2026. Opinbera enska þýðingin er frá 2017 og nær hvorki til breytinganna 2019 né 2024; íslenski textinn gildir.

Opin útboð á Íslandi

Sjá einnig hvernig fyrirtæki utan ESB geta boðið í útboð innan ESB og hvernig á að bjóða í opinber útboð ESB á TED.

Spurningar

Heimildir

• Lög um opinber innkaup nr. 120/2016 (opinber ensk þýðing)
• Breytingalög um opinber innkaup frá 2024 (Stjórnartíðindi)
• Reglugerð nr. 495/2026 um viðmiðunarfjárhæðir (Stjórnartíðindi)
• Reglugerð nr. 360/2022 um viðmiðunarfjárhæðir og auglýsingavettvang
• Reglugerð nr. 895/2024 um miðlægan innkaupaaðila
• island.is: að taka þátt í útboði
• Fjársýsla ríkisins: utbodsvefur.is
• Kærunefnd útboðsmála (government.is)

Þessi leiðarvísir skýrir reglurnar á einföldu máli; hann er ekki lögfræðiráðgjöf. Reglur um opinber innkaup breytast og hver útboðsgögn setja sín eigin skilyrði – þau ganga alltaf framar.