Овој водич е списокот за проверка зад една понуда во Северна Македонија: секој документ и секој чекор по редот по кој ги бара тендерот, и кој може законски да се грижи за нив. За тоа како функционираат јавните набавки во целина (прагови, постапки, кој може да учествува, евалуација, електронски аукции, жалби), погледнете Како да учествувате на јавни тендери во Северна Македонија.
Пред да поднесете понуда
1. Проверете дали сте на листата на негативни референци. Оператор што е на листата во ЕСЈН на денот кога се затвораат понудите е исклучен од секоја постапка. Јавната проверка е бесплатна и трае неколку минути.
2. Квалификуван сертификат за лицето што потпишува. Документите на понудата се потпишуваат во самата апликација на ЕСЈН со квалификуван сертификат од КИБС или Македонски Телеком, или од странски издавач што е овластен како квалификуван во својата земја. Сертификатот мора да важи и на денот на крајниот рок, а системот прифаќа само PDF-документи компатибилни со PAdES.
- Кој го прави тоа: сертификатот се издава на одговорното лице на Вашата компанија или на лице што тоа го овластило. Овластеното лице, на пример консултант, потпишува со сопствен сертификат, никогаш со Вашиот.
- Нема повторно потпишување: документите што ги издаваат органите, како даночната потврда и документите од Централниот регистар, се прикачуваат такви какви што се.
3. Регистрацијата на Вашата компанија во ЕСЈН (e-nabavki.gov.mk) и годишната претплата. Секој понудувач, и секој член на група, мора да биде регистриран во системот на Бирото за јавни набавки. Претплатата вклучува известувања за огласи во 3 категории, преземање документи и учество во електронски постапки и електронски аукции.
| Годишна претплата, без ДДВ | Износ |
|---|---|
| Микротрговци и физички лица | 2.000 денари |
| Мали и средни трговци | 5.500 денари |
| Големи трговци | 10.500 денари |
| Странски оператори | 170 евра |
| Секоја дополнителна категорија | 40 евра |
- Како функционира: Вашето одговорно лице именува локален администратор, кој го пополнува онлајн-формуларот, ја активира сметката преку врската добиена по е-пошта (се испраќа во рок од 24 часа) и плаќа со картичка или врз основа на профактура. Сметката е активна штом ќе помине електронското плаќање, а претплатата трае 1 година од плаќањето.
- Кој го прави тоа: податоците за регистрација може да се подготват за Вас; Вие го именувате локалниот администратор и плаќате.
- Од странство: користете „Регистрирај странски оператор“ на англиската верзија на страницата.
4. Доказ за регистрирана дејност. Секој понудувач мора да покаже дека е регистриран за дејноста на која се однесува тендерот или дека е член на професионално здружение во својата земја. Домашна компанија го купува документот од Централниот регистар на Република Северна Македонија (ЦРРСМ) електронски, преку својот профил во ЕСЈН, и е готов следниот ден, или на шалтер. Не бара Ваш потпис.
5. Единствениот документ од Централниот регистар (ЕДЈН), ако често поднесувате понуди. Изборен електронски пакет за домашни оператори со важност од една година, кој ја докажува личната состојба, професионалната способност и, ако ги вклучите, билансот на состојба и билансот на успех. Додека е активен, автоматски се прикачува на секоја електронска понуда. Го купувате преку „Мој профил“ во ЕСЈН и плаќате преку електронското плаќање на Централниот регистар; документите се достапни следниот ден. Кога ќе истече, документите во профилот се бришат.
- Кој го прави тоа: корисник што работи на Вашата сметка може да го подготви купувањето; Вие плаќате.
Со понудата
6. Потврдите за основите за исклучување. Во Северна Македонија тие се прикачуваат заедно со понудата и ниедна не смее да биде постара од 6 месеци пред крајниот рок за понуди.
| Документ | Издава | Кој се грижи | Што правите само Вие |
|---|---|---|---|
| Доказ за регистрирана дејност | Централниот регистар (ЦРРСМ) или регистарот во Вашата земја | Се купува преку Вашиот профил во ЕСЈН, готов е следниот ден | Плаќате или дозволувате корисникот-партнер да плати |
| Потврда за платени даноци, придонеси и други јавни давачки (одобрено одложување што редовно се плаќа се смета како платено) | Управа за јавни приходи (УЈП) | Сметководител се грижи обврските да бидат подмирени; се прикачува непотпишана | Ја барате преку сопствениот пристап до е-Даноци |
| Без стечај, ликвидација или забрана за вршење дејност или за учество во јавни набавки | Централниот регистар, судовите или органите во Вашата земја | За домашните компании го покрива ЕДЈН; инаку се нарачува посебно | Ги нарачувате потврдите што не се во пакетот |
| Изјава дека нема кривични пресуди, член 88 став 1: ниту компанијата ниту членовите на нејзиниот одбор и застапниците не биле осудени во последните 5 години за организиран криминал, корупција, даночно затајување, тероризам, перење пари, детски труд или трговија со луѓе | Вашата компанија | Се подготвува за Вас; бесплатна; не е дел од ЕДЈН | Ја потврдувате и ја потпишувате |
7. Докази што тендерот може да ги додаде.
- Дозволи: кога законот поставува посебни услови за дејноста, доказ од надлежното министерство или орган, на пример лиценците за градежништво А–Г. Дозволата мора да ја имате Вие.
- Економска и финансиска состојба: минимален годишен промет од најмногу двојно од проценетата вредност, финансиски показатели или осигурување од професионален ризик. Сметководителот ги подготвува бројките; ЕДЈН може да ги покрие билансите.
- Искуство: референци од претходни договори, како и Вашиот персонал и техничките ресурси. Консултант може да ги собере; референтните писма ги издаваат Вашите поранешни клиенти.
- Сертификати за управување со квалитет и животна средина (членови 93–94): според европски или меѓународни стандарди, или EMAS, од акредитирани тела, обично за 3 години. Еквивалентните сертификати од ЕУ мора да се прифатат.
8. Овластувањето, ако понудата ја поднесува некој друг освен Вашето одговорно лице. Се прикачува во посебно поле на понудата. Може да биде готово истиот ден и важи за она што е наведено во него. Може да го подготви адвокат; го потпишува Вашето одговорно лице, а лицето наведено во него потоа ја поднесува понудата со сопствен сертификат.
9. Изјавата за сериозност или гаранцијата на понудата.
- Изјава за сериозност на понудата: кога тендерот не бара банкарска гаранција или депозит, оваа изјава што ја генерира системот е задолжителна. Бесплатна е, се создава веднаш и Ве обврзува за периодот на важност на понудата. Повлекувањето на понудата или одбивањето да се потпише договорот ја прекршува и доведува до негативна референца.
- Банкарска гаранција на понудата, само кога огласот ја бара: до 3% од вредноста на понудата без ДДВ, никогаш во постапки од мала вредност или поедноставени отворени постапки. Електронска гаранција дигитално потпишана од банката се прикачува; хартиената се доставува во оригинал пред отворањето. Вие ја обезбедувате и ги плаќате надоместоците на банката.
10. Договор за група, ако поднесувате понуда заедно со други. На групата не ѝ е потребна правна форма за да поднесе понуда, а членовите се солидарно одговорни. Секој член се регистрира во ЕСЈН, а документите на групата се потпишуваат со сертификатот на секој член. Подизведувачите и компаниите на чиј капацитет се потпирате, ако немаат сертификат, може да прикачат скенирани документи потпишани рачно. Адвокат може да го подготви договорот; секој член го потпишува.
11. Поднесување во ЕСЈН. Се прикачуваат документите и техничката понуда и се дефинира ценовникот, од кој системот го генерира образецот на понудата, финансиската понуда и изјавата за сериозност. Потоа се кликнува „Потпиши документи“ и понудата се поднесува. Тоа е опфатено со годишната претплата.
- Кој го прави тоа: корисник на Вашата сметка може да подготви сè. Вашето одговорно лице потпишува и поднесува, или тоа го прави лицето што сте го овластиле, со сопствен сертификат.
Пред договорот
Електронската аукција, ако е најавена. Учествуваат само квалификуваните, поканети понудувачи, со наддавање надолу. Корисник може да наддава во Ваше име според Вашите упатства; Вие ја одредувате најниската цена до која сте подготвени да одите.
Гаранцијата за квалитетно извршување на договорот, кога договорниот орган ја бара. Банкарска гаранција од 5–15% од вредноста на договорот, за времетраењето на договорот. Договорните органи не ја користат за консултантски услуги, конкурси за дизајн или рамковни спогодби. Вие ја обезбедувате и ги плаќате надоместоците на банката.
Договорот го потпишува Вашето одговорно лице откако ќе се завршат доделувањето и евентуалната жалба. Одбивањето да се потпише доведува до негативна референца.
Кој што прави
| Чекор | Кој може да го направи | Што правите само Вие |
|---|---|---|
| Проверка за негативна референца | Се проверува за Вас на јавната листа | — |
| Квалификуван сертификат | КИБС, Македонски Телеком или странски квалификуван издавач | Вашето одговорно лице има свој или го овластува потписникот |
| Регистрација и претплата во ЕСЈН | Формуларот се подготвува за Вас | Го именувате локалниот администратор; плаќате |
| Доказ за регистрирана дејност и ЕДЈН | Се подготвуваат преку Вашиот профил во ЕСЈН | Плаќате |
| Даночна потврда | Сметководител се грижи обврските да бидат подмирени | Ја барате преку сопствениот пристап до е-Даноци |
| Изјава по член 88 | Се подготвува за Вас | Ја потврдувате и ја потпишувате |
| Овластување | Го подготвува адвокат или се подготвува за Вас | Го потпишува Вашето одговорно лице |
| Референци и докази за способност | Ги собира консултант или сметководител | Ги давате референците |
| Гаранција на понудата и гаранција за извршување | Банка | Ја договарате гаранцијата |
| Договор за група | Адвокат | Секој член потпишува |
| Прикачување, ценовник и изјава за сериозност | Корисник на Вашата сметка | — |
| Потпишување и поднесување | Вашето одговорно лице или овластено лице со сопствен сертификат | Потпишувате или го овластувате потписникот |
| Електронска аукција | Корисник, според Вашите ценовни упатства | Ја одредувате најниската цена |
| Договор | — | Го потпишува Вашето одговорно лице |
| Жалба до Државната комисија за жалби по јавни набавки | Адвокат со Ваше полномошно | Давате полномошно; ја плаќате таксата |
Професионалците што учествуваат
| Професионалец | Лиценциран или регулиран од | Што прави за понудувачот |
|---|---|---|
| Адвокат | Адвокатска комора на Република Северна Македонија | Подготвува и поднесува жалби до Државната комисија за жалби по јавни набавки и тужби до Управниот суд; го подготвува договорот за група и овластувањата; го проценува ризикот од негативна референца пред да повлечете понуда или да одбиете да потпишете |
| Тендерски консултант | — | Вашиот локален администратор го регистрира како корисник на Вашата сметка во ЕСЈН (еден администратор, неограничен број корисници) и работи со сопствено корисничко име и лозинка; ја прикачува техничката понуда и го дефинира ценовникот; може да ја поднесе понудата како Ваше овластено лице, со овластување од Вашето одговорно лице и со сопствен квалификуван сертификат |
| Овластен сметководител или овластен ревизор | Институт на сметководители и овластени сметководители (ИСОС); Институт на овластени ревизори | Се грижи даноците и придонесите да бидат платени или одложени според одобрен распоред, за да може да се издаде потврдата од Управата за јавни приходи; ги подготвува билансот на состојба и билансот на успех |
| Нотар | Нотарска комора на Република Северна Македонија; Министерство за правда | Заверува изјава на странски понудувач за основите за исклучување кога неговата земја не ги издава документите; заверува копии и потписи на овластувања |
| Банка | Народна банка на Република Северна Македонија | Издава гаранции на понудата (најмногу 3% од понудата без ДДВ, и како електронски гаранции потпишани од банката) и гаранции за квалитетно извршување на договорот (5–15%) |
| Тело за сертификација | Институт за акредитација (ИАРМ); се прифаќаат еквивалентни сертификати од ЕУ | Ги издава сертификатите за управување со квалитет и животна средина (ISO 9001, ISO 14001, EMAS) што може да ги бара договорниот орган |
Ако Вашата компанија е од странство
Не Ви треба компанија или подружница во Северна Македонија за да поднесете понуда; кој може да учествува од странство и под кои услови е објаснето во Како да учествувате на јавни тендери во Северна Македонија. За документите:
- ЕСЈН: регистрирајте се како странски оператор на англиската верзија, за 170 евра плус ДДВ годишно.
- Потпис: странски квалификуван сертификат се прифаќа ако издавачот е овластен како квалификуван во Вашата земја.
- Регистрирана дејност: доказ за регистрација од Вашата земја, преведен кога тоа се бара.
- ЕДЈН: не е достапен за странски оператори; користете еквиваленти од Вашата земја.
- Даноци, стечај и забрани: потврди од Вашата земја. Кога Вашата земја не ги издава, изјава заверена пред надлежен орган, на пример нотар, потпишана од Вашиот застапник. Важи ограничувањето од 6 месеци.
- Изјава по член 88: истата изјава или документите од Вашата земја.
- Овластување: преведено ако не е на македонски.
- Финансиски извештаи и референци: Вашите домашни извештаи; референците преведени.
- Сертификати за квалитет: се прифаќаат сертификати издадени во ЕУ.
Замки
- Проверете го датумот на секоја потврда. Сè што е постаро од 6 месеци на денот на крајниот рок не се зема предвид.
- Размислете пред да повлечете понуда или да одбиете да потпишете. И едното и другото носат негативна референца и Ве исклучуваат од сите јавни набавки од 6 до 12 месеци.
- Одржувајте ја претплатата активна. Трае 1 година, за Вас и за секој член на групата; со истечена сметка не може да се поднесе понуда.
- Никогаш не го споделувајте сертификатот на одговорното лице ниту најавата на локалниот администратор. Секој што работи во Ваше име потпишува со сопствен сертификат врз основа на прикачено овластување.
- Внимавајте на важноста на сертификатот. Квалификуван сертификат што ќе истече пред крајниот рок не може да ја потпише понудата.
- Запомнете дека ЕДЈН не ја опфаќа изјавата по член 88. Таа се потпишува посебно со секоја понуда.
Како да го направите тоа со askTender
Во Северна Македонија Вашиот askTender Partner се додава како именуван корисник на сметката на Вашата компанија во ЕСЈН (e-nabavki) и работи со сопствена најава. Вие ја задржувате својата најава и го потпишувате само она што законот го остава на Вас: именувањето на локалниот администратор, изјавата по член 88, овластувањето со кое Вашиот Partner потпишува со сопствен сертификат, гаранцијата и договорот. askTender Desk ги подготвува изјавите, ценовникот и датотеките на понудата и ја следи старосната граница на секоја потврда; askTender Partners, како адвокат, сметководител или нотар, ги вршат чекорите што ги покрива нивната професионална дозвола.
Прашања
Кои документи се поднесуваат со понудата во Северна Македонија?
Доказ дека сте регистрирани за дејноста, потврда од Управата за јавни приходи за платени даноци и придонеси, доказ дека не сте во стечај или ликвидација и дека немате забрана за вршење дејност, изјавата по член 88 за кривични пресуди, секоја дозвола или доказ за способност што ги бара тендерот, овластување ако понудата ја поднесува некој друг освен Вашето одговорно лице, како и изјава за сериозност или банкарска гаранција на понудата. Потврдите не смеат да бидат постари од 6 месеци на денот на крајниот рок за понуди.
Колку чини регистрацијата во ЕСЈН?
Годишната претплата, без ДДВ, изнесува 2.000 денари за микротрговци и физички лица, 5.500 денари за мали и средни трговци, 10.500 денари за големи трговци и 170 евра за странски оператори, плус 40 евра за секоја дополнителна категорија. Важи 1 година од плаќањето и е активна веднаш штом ќе помине електронското плаќање.
Што е единствениот документ од Централниот регистар (ЕДЈН)?
Електронски пакет со важност од една година што домашна компанија го купува преку својот профил во ЕСЈН. Тој ја докажува личната состојба, професионалната способност и, ако се избере, економската и финансиската состојба, и автоматски се прикачува на секоја електронска понуда додека е активен. Изјавата по член 88 не е дел од него, а странските оператори не можат да го користат.
Може ли некој друг да ја потпише и да ја поднесе мојата понуда?
Да. Вашето одговорно лице може да овласти друго лице, на пример тендерски консултант регистриран како корисник на Вашата сметка во ЕСЈН. Тоа лице потпишува со сопствен квалификуван сертификат, а потпишаното овластување се прикачува кон понудата во посебно поле.
Што доведува до негативна референца?
Повлекување на понудата или одбивање да се потпише договорот, меѓу другите прекршувања на изјавата за сериозност. Негативната референца Ве исклучува од сите јавни набавки 6 месеци првиот пат, со уште 3 за секоја следна референца, најмногу до 12.
Извори
- Закон за јавните набавки, пречистен текст со измените од 2025 (БЈН)
- Прирачник за економските оператори за ЕСЈН (БЈН, мај 2026)
- Правилник за користење на ЕСЈН (БЈН, 2026)
Овој водич ги објаснува правилата на едноставен јазик; тој не е правен совет. Правилата за јавни набавки се менуваат, а секоја тендерска документација утврдува свои услови – таа секогаш има предност.